Astronom Ekibi Hubble Arşivini Yapay Zeka ile İnceledi
Bir grup astronom, NASA'nın uzun süre hizmet veren Hubble Uzay Teleskobu'nun geniş veri arşivini taramak amacıyla yapay zeka destekli bir yöntem geliştirdi.
Yaklaşık 100 milyon görüntüyü yalnızca iki buçuk gün içinde inceleyen araştırmacılar, 1,300'den fazla olağanüstü gök cismi tespit etti. Bu nesnelerin 800'den fazlasının daha önce bilimsel literatürde kaydedilmediği ifade edildi.
Nadir Gök Cisimlerinin Önemi
Çarpışan galaksiler, kütleçekimsel mercekler ve halka galaksiler gibi nadir kozmik yapılar, astronomi açısından son derece önemlidir. Ancak Hubble Uzay Teleskobu gibi araçların ürettiği büyük veri setleri içinde bu tür nesneleri bulmak oldukça zordur.
Avrupa Uzay Ajansı'ndan (ESA) David O’Ryan ve Pablo Gómez, bu zorluğu aşmak için yapay zeka tabanlı bir araç geliştirdi.
Araştırmacılar, insan gözüyle aylar ya da yıllar sürecek bir taramayı çok kısa sürede gerçekleştirebilen bu aracı Hubble Legacy Archive üzerinde test etti. Bu arşiv, Hubble’ın 35 yılı aşkın görev süresi boyunca toplanmış birçok veri setini içermektedir.
AnomalyMatch: Yapay Zeka ile Tanımlama
Çalışmanın baş yazarı David O’Ryan, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bir makalede, Hubble Uzay Teleskobu’nun arşiv gözlemlerinin 35 yıla dayandığını ve içinde astrofizik anomalilerin bulunabileceği önemli bir kaynak barındırdığını belirtti.
Araştırmacılar, AnomalyMatch adını verdikleri bir yapay zeka sinir ağı geliştirdi. İnsan beyninden ilham alan bu sistem, nadir kozmik nesneleri tanıyacak şekilde eğitildi.
AnomalyMatch, arşivdeki yaklaşık 100 milyon küçük görüntü parçasını tarayarak, Hubble arşivinin ilk kez sistematik bir şekilde astrofizik anomaliler açısından incelenmesini sağladı. Tarama işlemi yalnızca iki buçuk günde tamamlandı ve olası anomalilerin bir listesi hazırlandı.
Keşfedilen anomalilerin çoğunluğu, birleşme veya etkileşim sürecindeki galaksilerden oluşmaktadır. Bu galaksiler alışılmadık şekiller alarak uzun yıldız ve gaz kuyrukları taşımaktadır.
Diğer bir önemli grup ise kütleçekimsel merceklerdir; ön plandaki bir galaksinin kütleçekimi, arka plandaki uzak bir galaksiden gelen ışığı bükerek halka veya yay şeklinde görüntüler oluşturur.
Ekip, ayrıca dev yıldız kümelerine sahip galaksiler, gazdan oluşan “dokunaçları” olan galaksiler ve kenardan görüldüğü için hamburger ya da kelebek şeklini andıran gezegen oluşum diskleri gibi birçok nadir örnek de buldu. En dikkat çekici olanlar ise mevcut sınıflara uymayan, tamamen gizemli nesnelerdi.
