Kentsel Dönüşümde Yeni Fırsatlar
2024 yılında başlatılan 'Yarısı Bizden' projesi, kentsel dönüşüm sürecini hızlandırmak amacıyla bu yılın sonuna dek devam edecek.
Son günlerde Resmi Gazete'de yayımlanan yeni düzenleme ile 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı olarak belirlenen ev ve iş yerleri sahiplerinin kampanyaya katılma imkanı tanındı. Önceden bu kampanyaya dahil olabilmek için yıkım, ruhsat gibi çeşitli prosedürlerin tamamlanması gerekiyordu.
Kampanyaya katılımda tek bir şart bulunmaktadır. Yeni projedeki toplam inşaat alanı (otopark ve sığınak hariç), mevcut yapının 1,5 katını aşmamalıdır. Bu koşulu sağlayan tüm bireyler kampanyaya katılma hakkına sahiptir.
Kampanya Süreci ve Katılım
İstanbul'un bütün ilçelerinde geçerli olan kampanya ile dönüşüm yapmak isteyen vatandaşların izlemesi gereken yol haritası şu şekildedir:
Bir binanın dönüşüm sürecine girebilmesi için bağımsız bölüm sahiplerinin en az yüzde 50 artı 1’inin onayı gerekmektedir.
Sonrasında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş müteahhit firmalarıyla iletişime geçilerek binanın yeniden inşası hakkında anlaşma yapılmalıdır.
Bu süreç, müteahhitle anlaşma yapılmadan da başlatılabilir; ancak bu durumda sürecin uzaması söz konusu olabilir. Dönüşüm kararı alındıktan sonra müteahhitle proje için anlaşma yapmak, yıkım izninin alınmasını kolaylaştırarak ilerlemenin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesini sağlar.
Kentsel Dönüşümde Haklar ve Destekler
Dönüşüme itiraz eden ya da katılmak istemeyen bireylerin hakları satışa sunulmaktadır. Alım, öncelikle Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'na veya ilgili bakanlık kuruluşlarına, İdareye veya TOKİ’ye teklif edilmektedir.
Yapı ile ilgili anlaşma sağlandıktan sonra belediyeye başvuru yapılır. Hak sahipleri belirlendikten sonra hibe ve kredi için sözleşme imzalanarak kampanyaya katılım sağlanır.
Kampanya çerçevesinde her bağımsız bölüm için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği sunulmaktadır. İş yerleri için ise 437 bin 500 TL hibe, 437 bin 500 TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği verilmektedir.
Bu destek, o sırada evde yaşayan bireylere yöneliktir. Eğer evde kiracı bulunuyorsa, 125 bin TL'lik taşınma yardımı doğrudan kiracıya aktarılmaktadır. Ev sahibi oturuyorsa veya ev boşsa, ödemenin ev sahibine yapılması söz konusudur. Bu durum, kiracıların haklarını koruyan önemli bir ayrıntıdır.
Finansman ve Ödeme Süreci
Hibe ve kredi ödemeleri, bakanlık tarafından yüklenici firmalara gerçekleştirilmektedir. Bakanlık, inşaat sürecinin başlamasıyla birlikte bu ödemeleri 4 aşamada yapmaktadır.
Projenin başlangıcında yüzde 30, taşıyıcı sistemin tamamlanmasında yüzde 30, sıva aşamasında yüzde 30 ve yapı kullanım izni alındığında kalan yüzde 10'luk kısım firmaya ödenmektedir.
Kampanya kapsamında kredi geri ödemeleri, yapı ruhsatının alınmasından 2 yıl sonra başlamaktadır ve 10 yıl vade imkanı sunulmaktadır. Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmamakta, sonraki yıllarda enflasyon oranının yarısı kadar güncellemeler yapılmaktadır. Hak sahiplerine kredi verilirken gelir ve kredi puanı gibi kriterler dikkate alınmamaktadır.
Eğer birden fazla konut bulunuyorsa, diğerleri için hibe verilmemekte; ancak konut başına 1 milyon 750 bin TL, iş yeri başına 875 bin TL kredi desteği sağlanmaktadır.
Birden fazla binanın ada bazında anlaşma sağlanarak site benzeri büyük çaplı dönüşüm durumunda da 'Yarısı Bizden' desteği "alan bazlı dönüşüm modeli" olarak sunulmaktadır.
Güvenli Dönüşüm Süreci
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda inşaatlar TOKİ veya Emlak Konut GYO tarafından üstlenilmektedir. Bu modelde vatandaşlara 875 bin liralık hibe verilmekte ve bu tutar bina maliyetinden düşülmektedir. Kalan borç ise uzun vadeli uygun ödeme şartlarıyla taksitlendirilmektedir.
Yarısı Bizden kampanyası, finansal desteğin yanı sıra hem müteahhitler hem de vatandaşlar için güvenli bir ortam sağlamaktadır.
Dönüşüm sürecinin kampanya sona ermeden başlatılması büyük önem taşımaktadır. Ödemelerin bakanlık tarafından doğrudan yükleniciye yapılması, süreçte finansman güvencesi sağlarken; vatandaş açısından da kamu otoritesinin sürece dahil olması önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.
